Lymfe- & oedeembehandeling


Lymfedrainage en oedeemtherapie

Oedeemtherapie is een specialisatie binnen de fysiotherapie. In ons centrum heeft Marieke Verbeek zich door middel van bijscholing hierin gespecialiseerd.

Wat is lymfe en wat houdt het lymfestelsel in?
Net als de bloedbaan waarin bloed circuleert, heeft het lichaam een lymfestelsel waar lymfe doorheen stroomt. Het lymfestelsel lijkt veel op het bloedvatenstelsel. In tegenstelling tot de bloedcirculatie is het lymfestelsel alleen een afvoerend systeem. Lymfe bevat ongeveer dezelfde bestanddelen als bloedplasma maar heeft een hogere concentratie eiwitten. 

Wat zijn lymfeknopen en lymfeklieren?
Op de kruispunten van grote lymfevaten bevinden zich lymfeknopen. De lymfeknopen liggen vaak dichtbij organen en worden ook wel klieren genoemd. De klieren filteren de lymfe en halen er lichaamsvreemde stoffen uit (bacteriën, kankercellen, celresten, etc.). Deze lichaamsvreemde stoffen komen in de bloedbaan terecht omdat het lymfestelsel en de bloedbanen met elkaar in contact staan. Via de bloedbaan worden de lichaamsvreemde stoffen uitgescheiden door het lichaam. In de lymfeklieren worden ook witte bloedcellen gemaakt die een belangrijke rol spelen in het afweersysteem van het lichaam. Daarnaast wordt via de lymfeklieren overtollig vocht uit het lichaam verwijdert. 

Wat is oedeem?
Oedeem is een abnormale opeenhoping van vocht in het weefsel als gevolg van een verstoord evenwicht tussen de aan- en afvoer van vocht. Afhankelijk van de oorzaak zijn er zijn verschillende vormen van oedeem.
Enkele veel voorkomende oorzaken van oedeem zijn:

Lymfoedeem, nadat lymfeklieren zijn verwijderd door een operatie of als complicatie van bestraling. Veneus oedeem, als gevolg van trombose of een operatie van bloedvaten. Traumatisch oedeem, na een ongeval. Primair lymfoedeem, als gevolg van een aangeboren defect in het lymfestelsel. Lipoedeem, dit is vochtophoping in vetcellen. Secundair oedeem, als gevolg van een operatie. Tertiair oedeem, na bestraling, chemokuur of medicijnen.

In Nederland komt oedeem het meeste voor bij borstkanker. Door de opeenhoping van (eiwitrijk) weefselvocht in de arm of rond het schouderblad ontstaan een zwaar en gespannen gevoel. Dit is het gevolg van beschadiging van het lymfestelsel. Dit kan ook gepaard gaan met gevoelsstoornissen in de arm of de hand.

Welke therapiemogelijkheden zijn er?
De therapie kan uit een combinatie van verschillende behandelmogelijkheden bestaan:

Compressietherapie: Door middel van het aanleggen van bandages (zwachtelen) wordt van buiten af een continue druk aangebracht die het ophoping van vocht tegen gaat en de afvoer van lymfe ondersteunt. De bandages worden aangebracht als er nog geen stabiele situatie in de waterhuishouding is bereikt. Wanneer de omvang van de arm of het been stabiel is, kan een therapeutische elastische kous worden aangemeten. Oefentherapie: De “spierpomp”speelt een belangrijke rol in de afvoer van lymfevocht. Tijdens het aanspannen van de spieren (vooral van de benen) worden de aders en lymfevaten even dicht gedrukt en worden het bloed en de lymfe omhoog gestuwd. Doordat er in de aders en lymfevaten klepjes zitten kan het bloed en lymfe alleen maar naar boven richting het hart gaan. Manuele lymfedrainage: Manuele lymfedrainage is een speciale massagetechniek die gericht is op verhoging van de transportcapaciteit van het lymfestelsel. Door gebruik te maken van bepaalde handgrepen kan het vocht verplaats worden naar gebieden in het lichaam waar het lymfestelsel nog wel goed werkt zodat het daar vandaan afgevoerd kan worden. Ook zijn er specifieke handgrepen om verhardingen in het weefsel los te maken. Lymfetaping: In bepaalde situaties kun je door middel van het aanbrengen van tape de afvoer van lymfevocht stimuleren. In het Centrum voor Beweging en Therapie werken we volgens de Australische methode van Casley Smith. Deze methode kent een wetenschappelijk onderbouwde behandelopbouw en behandelvolgorde. De behandeling is dusdanig opgebouwd dat er sprake is van activering van het gehele lymfestelsel. Groot voordeel van de Australische methode is dat we u proberen aan te leren hoe u uzelf kunt behandelen. Hierdoor proberen we te voorkomen dat u afhankelijk wordt van de therapie. Helaas zal dit niet altijd volledig mogelijk zijn. Meer informatie over de Australische methode vindt u onder www.lymphoedema.org.au We kunnen u niet voorgoed genezen maar we kunnen u wel behandelen en adviseren in hoe u met lymfoedeem om kunt gaan en hoe u de klachten kunt stabiliseren. Een optimaal behandelresultaat wordt doorgaans binnen 6 weken behaald door een combinatie van intensieve manuele lymfedrainage, oefentherapie en compressie door middel van zwachtels. Om het resultaat te behouden worden u ademhalingstechnieken, oefeningen en drainagetechnieken aangeleerd zodat uzelf het lymfesysteem kunt blijven activeren. Soms is het nodig om een elastische kous aan te meten. .  Tevens krijgt u voorlichting over het ontstaan en de gevolgen van oedeem op langere termijn. Natuurlijk leren we u ook wat uzelf kunt doen om het zoveel mogelijk te voorkomen. Oedeemtherapie valt onder de lijst chronische aandoeningen. Dit houdt in dat, als een arts u naar een gespecialiseerde oedeemtherapeut verwijst, de therapie vanaf de 10e behandeling uit uw basisziektekostenverzekering betaald wordt. De eerste 9 behandelingen worden eventueel deels of volledig vergoed vanuit uw aanvullende verzekering. Kijkt u hiervoor uw polis na.